1.6 วงศ์แห่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้า


เพื่อทำความเข้าใจในการศึกษาศาสตร์การเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า นักศึกษาควรทำความเข้าใจถึงการบังเกิดขึ้นของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่มิได้มีเพียงพระองค์เดียวเท่านั้น ทรงบังเกิดขึ้นแล้วมากมายจนนับไม่ถ้วน ซึ่งเมื่อตรัสรู้แล้วทรงสั่งสอน นำพาสรรพสัตว์ให้หมดกิเลส แล้วปรินิพพานตามพระองค์ไปด้วย ในเนื้อหาส่วนนี้จะกล่าวถึงวงศ์แห่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าตั้งแต่ได้รับพุทธพยากรณ์เป็นครั้งแรกในส่วนของพุทธวงศ์ และพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่จะมาบังเกิดขึ้นอีกในอนาคตกาลภายภาคเบื้องหน้า คืออนาคตวงศ์



.....ในการที่พระสารีบุตรได้อาราธนาขอให้พระสมณโคดมพระสัมมาสัมพุทธเจ้าองค์ปัจจุบัน ทรงแสดงเทศนาเกี่ยวกับพุทธวงศ์และอนาคตวงศ์

ในกาลนั้นพระองค์ทรงแสดงเทศนาถึง พระสัมมาสัมพุทธเจ้า 26 พระองค์ ได้แก่ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าในอดีต 24 พระองค์ พระสัมมาสัมพุทธเจ้าในปัจจุบัน 1 พระองค์ และพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในอนาคต 1 พระองค์ ตามลำดับ



1.6.1 พุทธวงศ์

หมายถึง วงศ์แห่งพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในอดีต และวงศ์แห่งพระสัมมา
สัมพุทธเจ้าในปัจจุบัน คือ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า 28 พระองค์ (3 พระองค์แรก ไม่ได้กล่าวถึงนักเพราะไม่ได้พุทธพยากรณ์แด่พระสมณโคดมพระสัมมาสัมพุทธเจ้า) ซึ่งเสด็จบังเกิดใน 4 อสงไขยแสนมหากัป นับถอยหลังแต่กัปนี้ไป เรียกว่าพุทธวงศ์ (ขุ.พุทธ.อ. 73/17 แปล.มมร.)



  • 1) พระสัมมาสัมพุทธเจ้าในอดีต 24 พระองค์ ได้แก่
    • พระองค์ที่ 1พระทีปังกรสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 2พระโกณฑัญญะสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 3พระมังคละสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 4พระสุมนะสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 5พระเรวตะสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 6พระโสภิตะสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 7พระอโนมาทัสสีสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 8พระปทุมะสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 9พระนารทะสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 10พระปทุมุตตระสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 11พระสุเมธะสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 12พระสุชาตะสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 13พระปิยทัสสีสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 14พระอัตถทัสสีสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 15พระธัมมทัสสีสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 16พระสิทธัตถะสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 17พระติสสะสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 18พระปุสสะสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 19พระวิปัสสีสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 20พระสิขีสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 21พระเวสสภูสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 22พระกกุสันธะสัมมาสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 23พระโกนาคมนะสัมมาสัมพุทธเจ้า
    • พระองค์ที่ 24พระกัสสปะสัมมาสัมพุทธเจ้า
  • 2) พระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์ปัจจุบัน หมายถึง พระสมณโคดมสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นพระองค์ที่ 25

ในภัทรกัปทั้ง 5 พระองค์ ได้แก่

  1. พระกกุสันธะ
  2. พระโกนาคมนะ
  3. พระกัสสปะ
  4. พระสมณโคดม และ
  5. พระศรีอริยเมตไตรย


ดังพุทธพจน์ว่า “นับแต่กัปนี้ไป ในกัปที่นับไม่ได้ มีพระพุทธเจ้า 4 พระองค์ คือ

  1. พระตัณหังกร
  2. พระเมธังกร
  3. พระสรณังกร และ
  4. พระทีปังกรพุทธเจ้า

พระพุทธเจ้าเหล่านั้นมีในกัปเดียวกัน


ต่อจากสมัยพระทีปังกรพุทธเจ้า ก็มี

  1. พระพุทธเจ้าพระนามว่า โกณฑัญญะ มีพระองค์เดียว


ในกัปหนึ่งระหว่างกัปของพระทีปังกรพุทธเจ้าและโกณฑัญญะพุทธเจ้าเป็นอันตรกัปนับไม่ถ้วน


ต่อจากสมัยของพระโกณฑัญญะพุทธเจ้าก็มี

  1. พระพุทธเจ้าพระนามว่า มังคละ


ระหว่างกัปของพระพุทธเจ้า 2 พระองค์นั้น เป็นอันตรกัปนับไม่ถ้วน


  1. พระสุมังคละ
  2. พระสุมนะ
  3. พระเรวตะ
  4. พระโสภิตะ

แม้เหล่านั้นก็มีในกัปเดียวกัน


ต่อจากสมัยของพระโสภิตะพุทธเจ้า ก็มี

  1. พระอโนมาทัสสีพุทธเจ้า


ระหว่างกัปของพระพุทธเจ้าทั้ง 2 พระองค์นั้น เป็นอันตรกัปนับไม่ถ้วน


  1. พระอโนมาทัสสี
  2. พระปทุมะ
  3. พระนารทะ แม้เหล่านั้นก็มีในกัปเดียวกัน


ต่อจากสมัยของพระนารทะ มี

  1. พระปทุมุตตรทรงบังเกิดขึ้นในกัปหนึ่ง


ระหว่างกัปของพระนารทะพุทธเจ้า และปทุมุตรเป็นอันตรกัปนับไม่ถ้วน
ใน 30,000 กัป ต่อจากพระปทุมุตตรพุทธเจ้ามีพระพุทธเจ้า 2 พระองค์คือ

  1. พระสุเมธะ
  2. พระสุชาตะ


ใน 1,800 กัป มีพระพุทธเจ้า 3 พระองค์ คือ

  1. พระปิยทัสสี
  2. พระอัตถทัสสี
  3. พระธัมมทัสสี

เสด็จบังเกิดขึ้นในกัปเดียวกัน


ต่อจากกัปนี้ ในกัปที่ 94 มีพระองค์เดียวพระนามว่า สิทธัตถะ


ต่อจากกัปที่ 92 นับจากกัปนี้มี

  1. พระติสสะ
  2. พระปุสสะ


กัปนี้ในกัปที่ 91 มีพระพุทธเจ้าพระนามว่า วิปัสสีพระพุทธเจ้า


ต่อจากกัปนี้ในกัปที่ 31 มี 2 พระองค์ คือ

  1. พระสิขี
  2. พระเวสภู


ในภัทรกัปนี้มีพระผู้นำ 3 พระองค์ คือ

  1. พระกกุสันธะ
  2. พระโกนาคมนะ
  3. พระกัสสปะ
  4. เราผู้เป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในปัจจุบัน
  5. พระเมตไตรยเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในอนาคต

พระพุทธเจ้า 5 พระองค์นี้ เป็นปราชญ์ผู้อนุเคราะห์โลก” (ขุ.พุทธ.73/27/643,736-738 แปล.มมร.)





1.6.2 อนาคตวงศ์

หมายถึง พระสัมมาสัมพุทธเจ้าในอนาคต คือ พระศรีอริยเมตไตรยสัมมาสัมพุทธเจ้า เป็นพระองค์ที่ 26 และในกาลที่พระอานนท์ได้ทรงทูลถามต่อพระสมณโคดมสัมมาสัมพุทธเจ้า เกี่ยวกับพระโพธิสัตว์ที่ได้รับพุทธพยากรณ์ไว้แล้ว และพระโพธิสัตว์ที่จะเสด็จมาบังเกิดแล้วตร้สรู้ต่อจากพระองค์ในอนาคต



ในกาลนั้นพระองค์ทรงแสดงสรุปไว้ว่า พระโพธิสัตว์ที่ได้รับพุทธพยากรณ์ไว้แล้ว มีจำนวนทั้งสิ้น 510 พระองค์ ได้แก่ พระโพธิสัตว์ที่มีบารมียังอ่อนอยู่ ซึ่งต้องสร้างบารมีต่ออีกจึงยังไม่ได้กล่าวถึงพระนามที่จะเสด็จบังเกิดขึ้นเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีจำนวน 500 พระองค์ และพระโพธิสัตว์ผู้มีบารมีแก่กล้าแล้ว มีจำนวน 10 พระองค์ จักเสด็จบังเกิดขึ้นเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในกาลต่อไปตามลำดับ ดังนี้

  • พระองค์ที่ 1พระศรีอริยเมตไตรยสัมมาสัมพุทธเจ้า
  • พระองค์ที่ 2พระรามสัมมาสัมพุทธเจ้า
  • พระองค์ที่ 3พระธัมมราชาสัมมาสัมพุทธเจ้า
  • พระองค์ที่ 4พระธัมมสามีสัมมาสัมพุทธเจ้า
  • พระองค์ที่ 5พระนารทสัมมาสัมพุทธเจ้า
  • พระองค์ที่ 6พระรังสีมุนีสัมมาสัมพุทธเจ้า
  • พระองค์ที่ 7พระเทวเทพสัมมาสัมพุทธเจ้า
  • พระองค์ที่ 8พระนรสีหสัมมาสัมพุทธเจ้า
  • พระองค์ที่ 9พระติสสสัมมาสัมพุทธเจ้า
  • พระองค์ที่ 10พระสุมังคลสัมมาสัมพุทธเจ้า

พระอนาคตวงศ์ 10 พระองค์นี้ จักมีพระศรีอริยเมตไตรยเสด็จบังเกิดขึ้นเป็นพระองค์ที่ 1 แต่จักเป็นพระองค์ที่ 5 หรือพระองค์สุดท้ายในภัทรกัปนี้ซึ่งมีพระสัมมาสัมพุทธเจ้าถึง 5 พระองค์ เพราะเป็นมหากัปที่เจริญ พระสัมมาสัมพุทธเจ้า

เมื่อได้ทราบถึงจำนวนของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่เสด็จบังเกิดขึ้นแล้วในอดีต และที่กำลังจะเสด็จบังเกิดขึ้นในอนาคต จะเห็นได้ว่าพระสัมมาสัมพุทธเจ้ามีมากมายจนนับไม่ถ้วน นี้เป็นเพียงตัวอย่างที่ปรากฏในพุทธวงศ์ และอนาคตวงศ์



ฉะนั้นเราควรตระหนักในพระกรุณาคุณอย่างจะนับจะประมาณมิได้ ที่พระองค์ได้นำความรู้ที่พระองค์ทรงค้นพบความจริง มาชี้แนะให้สรรพสัตว์ทั้งหลายได้เห็นความจริงของชีวิตที่ถูกกักขังวนเวียนอยู่ในภพสาม อันเปรียบเสมือนคุกขังสรรพสัตว์ และยังทรงแนะแนวทางในการดับทุกข์ นำพาสรรพสัตว์ทั้งหลายให้หลุดพ้นจากการคุมขังในภพสาม พ้นจากความทุกข์อันแสนทรมานในการดำเนินชีวิตอยู่ในสังสารวัฏ


ดังนั้น วิชาศาสตร์การเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้านี้ จึงถูกเรียบเรียงขึ้น ด้วยตระหนักถึงกรุณาคุณ อันสุดประมาณนี้ โดยรวบรวมเนื้อหาที่เกี่ยวเนื่องกับพระสัมมาสัมพุทธเจ้าในหลายแง่มุม มาร้อยเรียง เพื่อให้นักศึกษาได้ตระหนักถึง ปัญญาคุณวิสุทธิคุณ และกรุณาคุณ อันไม่มีประมาณขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า และได้เห็นเส้นทางการบำเพ็ญบารมีของพระสัมมาสัมพุทธเจ้าได้อย่างชัดเจน เป็นขั้นตอนมากยิ่งขึ้น เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติตนเพื่อความหลุดพ้นจากกองทุกข์ ออกจากวัฏฏสงสาร มุ่งสู่ฝั่งพระนิพพานให้ได้



เรียบเรียงโดย มยุรา ชมภูยันต์

สมัครเรียนประกาศนียบัตรออนไลน์

วิชาศาสตร์การเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

<< 1.5 จักรวาลเปรียบเสมือนกรงขังสรรพสัตว์

บทที่ 2 ธรรมชาติของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า >>


ติดตามเนื้อหาสาระดีๆ ได้ที่

ศูนย์ประสานงาน DOU