สังคหวัตถุ 4 หมายถึง ธรรมเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวน้ำใจกัน ประกอบด้วย ทาน ปิยวาจา อัตถจริยา สมานัตตตา


ความหมายของสังคหวัตถุ 4

สังคหวัตถุ แปลว่า ธรรมที่เป็นที่ตั้งแห่งการสงเคราะห์กัน, ธรรมเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวน้ำใจกัน หมายถึง หลักการครองใจคน, หลักยึดเหนี่ยวใจกันไว้, วิธีทำให้คนรัก, หลักสังคมสงเคราะห์ ซึ่งเป็นเครื่องประสานใจและเหนี่ยวรั้งใจคนให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกันได้ และทำให้อยู่กันด้วยความรักความปรารถนาดีต่อกัน เหมือนลิ่มสลักรถที่ตรึงตัวรถไว้มิให้ชิ้นส่วนกระจายไป ทำให้รถแล่นไปได้ตามที่ต้องการ


สังคหวัตถุมีสี่ประการ คือ

1. ทาน คือ การให้ การเสียสละ หรือการเอื้อเฟื้อแบ่งปันของๆตนเพื่อประโยชน์แก่บุคคลอื่น ไม่ตระหนี่ถี่เหนียว ไม่เป็นคนเห็นแก่ได้ฝ่ายเดียว คุณธรรมข้อนี้จะช่วยให้ไม่เป็นคนละโมบ ไม่เห็นแก่ตัว

ทาน แปลว่า การให้ คือ เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เสียสละ แบ่งปัน ช่วยเหลือกันด้วยสิ่งของตลอดถึงให้ความรู้และแนะนำสั่งสอน



2.ปิยวาจา หรือ เปยยวัชชะ แปลว่า วาจาเป็นที่รัก วาจาดูดดื่มน้ำใจ หรือวาจาซาบซึ้งใจ คือกล่าวคำสุภาพไพเราะอ่อนหวานสมานสามัคคี ให้เกิดไมตรีและความรักใคร่นับถือ ตลอดถึงคำแสดงประโยชน์ประกอบด้วยเหตุผลเป็นหลักฐานจูงใจให้นิยมยอมตาม

ปิยวาจา คือ การพูดจาด้วยถ้อยคำที่ไพเราะอ่อนหวาน พูดด้วยความจริงใจ ไม่พูดหยาบคายก้าวร้าว พูดในสิ่งที่เป็นประโยชน์เหมาะสำหรับกาลเทศะ พระพุทธเจ้าทรงให้ความสำคัญกับการพูดเป็นอย่างยิ่ง เพราะการพูดเป็นบันไดขั้นแรกที่จะสร้างมนุษย์สัมพันธ์อันดีให้เกิดขึ้น วิธีการที่จะพูดให้เป็นปิยวาจานั้น จะต้องพูดโดยยึดถือหลักเกณฑ์ ดังต่อไปนี้

  • เว้นจากการพูดเท็จ
  • เว้นจากการพูดส่อเสียด
  • เว้นจากการพูดคำหยาบ
  • เว้นจากการพูดเพ้อเจ้อ



3.อัตถจริยา คือ การสงเคราะห์ทุกชนิดหรือการประพฤติในสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น

อัตถจริยา แปลว่า การประพฤติประโยชน์ คือ ขวนขวายช่วยเหลือกิจการ บำเพ็ญสาธารณประโยชน์ ตลอดถึงช่วยแก้ไขปรับปรุงส่งเสริมในทางจริยธรรม



4.สมานัตตา แปลว่า ความมีตนเสมอ ทำตนเสมอด้วยปลาย ปฏิบัติสม่ำเสมอกันในชนทั้งหลาย และเสมอในสุขทุกข์โดยร่วมรับรู้ร่วมแก้ไข ตลอดถึงวางตนเหมาะแก่ฐานะ ภาวะ บุคคล เหตุการณ์และสิ่งแวดล้อม ถูกต้องตามธรรมในแต่ละกรณี

สมานัตตา คือ การเป็นผู้มีความสม่ำเสมอ หรือมีความประพฤติเสมอต้นเสมอปลาย คุณธรรมข้อนี้จะช่วยให้เราเป็นคนมีจิตใจหนักแน่นไม่โลเล รวมทั้งยังเป็นการสร้างความนิยม และไว้วางใจให้แก่ผู้อื่นอีกด้วย


ความหมายสังคหวัตถุ 4 จากท่านผู้รู้ต่างๆ

สังคหวัตถุ 4 เป็นธรรมอันเป็นเครื่องช่วยเหลือกัน เป็นการผูกมิตร วิธีที่จะผูกมิตรนั้น ต้องมีสิ่งที่ช่วยยึดเหนี่ยว และประสานน้ำใจกันไว้ให้ต่างคนต่างมีความรักใคร่นิยมชมชอบซึ่งกันและกัน อารี

สังคหวัตถุ 4 เป็นหลักธรรมพื้นฐานที่แสดงพฤติกรรมออกมาโดยคำนึงถึงการช่วยเหลือผู้อื่น และการทำประโยชน์ให้แก่ส่วนรวม พระศรีปริยัติโมลี

พูดง่ายๆ คือการผูกใจคน เราต้องใช้ทานนำหน้า ให้ใช้สังคหวัตถุ 4 เป็นตัวนำ คือ

1. ทานห้ของกินของใช้ จะได้มีเรี่ยวแรงทำงาน

2. ปิยวาจา ให้คำพูดเพราะๆ จะได้มีกำลังใจไม่ท้อถอย

3. อัตถจริยา ช่วยเหลือให้ความรู้ ให้คำแนะนำอะไรได้ก็ให้กันไป ให้เรี่ยวให้แรงช่วยงานกันไป ทีเรา เราให้ ทีเณร เณรก็ต้องให้เราบ้างล่ะ

4. สมานัตตตา ร่วมทุกข์ร่วมสุขกันไป ให้ความเป็นกันเองให้มาตรฐานความเป็นอยู่เท่าๆ กัน

ถ้าเรามีสังคหวัตถุ 4 อย่างนี้ ถึงไม่ได้เป็นเจ้าอาวาสสามเณรในวัดเราก็ใช้ได้ พระเราก็ใช้ได้ ใครๆ เราก็ใช้ได้ครับ หลวงพ่อทัตตะชีโว



เรียบเรียง KOM PHOTO

CR . ติวฟรี.com
ติดตาม VDO ได้ที่ youtube ช่อง DOU Channel วิชา DF102 การทำหน้าที่กัลยาณมิตร https://www.youtube.com/watch?v=12gPPtgybHA&list=PL-2FHL8vOeBOVfk214zELjFDltSZJUDL4&index=11 ฝากกดไลน์กดติดตามด้วยนะครับ